Pernahkah anda terfikir mengapa kedudukan butang pada baju lelaki dan wanita tidak sama, sedangkan kedua duanya mempunyai fungsi yang serupa?
Bagi kebanyakan orang, perbezaan kecil ini mungkin tidak pernah menarik perhatian. Namun, apabila diperhatikan dengan lebih dekat, baju lelaki lazimnya mempunyai butang di sebelah kanan, manakala baju wanita pula di sebelah kiri.
Perbezaan tersebut bukan sekadar pilihan fesyen. Sebaliknya, ia dikaitkan dengan sejarah golongan bangsawan, keperluan tentera dan perubahan industri pakaian sejak beberapa abad lalu.
Menurut perkongsian ahli sejarah fesyen yang dipetik dalam artikel asal, amalan meletakkan butang pada kedudukan berbeza mengikut jantina mula berkembang sekitar abad ke 17 dan ke 18 sebelum menjadi lebih standard pada penghujung abad ke 19.
Ketika itu, pakaian lazimnya dijahit mengikut ukuran individu. Namun, apabila industri pakaian berkembang dan pengeluaran secara besar besaran semakin meluas, kaedah pembuatan pakaian memerlukan ukuran serta reka bentuk yang lebih seragam.
Baju Lelaki Berkait Dengan Keperluan Praktikal
Bagi pakaian lelaki, antara penjelasan yang dikemukakan ialah faktor kemudahan, khususnya bagi individu yang menggunakan tangan kanan.
Kedudukan butang di sebelah kanan dikatakan memudahkan pemakainya mengendalikan butang menggunakan tangan dominan. Faktor ini turut dikaitkan dengan keperluan tentera dan lelaki bersenjata pada zaman dahulu yang perlu mencapai bahagian dalam pakaian dengan pantas.
Walaupun penjelasan tersebut sering dikaitkan dengan sejarah pakaian lelaki, ia bukan bermaksud semua lelaki pada zaman berkenaan mempunyai keperluan yang sama.
Pakaian Wanita Pula Ada Kaitan Dengan Golongan Bangsawan
Berbeza dengan lelaki, kedudukan butang pada pakaian wanita sering dikaitkan dengan golongan berada pada abad ke 17 dan ke 18.
Pada zaman itu, wanita daripada keluarga kaya lazimnya dibantu pembantu peribadi ketika memakai pakaian. Busana mereka juga boleh terdiri daripada beberapa lapisan, termasuk korset, kain dalam dan pakaian yang memerlukan bantuan untuk dipakai dengan sempurna.
Oleh sebab pembantu biasanya berdiri menghadap wanita yang dibantu, kedudukan butang di sebelah kiri dikatakan memudahkan mereka menguruskan pakaian menggunakan tangan kanan.
Secara tidak langsung, reka bentuk pakaian wanita ketika itu turut mengambil kira cara pakaian tersebut dipakaikan oleh orang lain, bukannya semata mata kemudahan individu yang memakainya.
Teori Lain Turut Mengaitkan Aktiviti Menunggang Kuda
Selain faktor kelas sosial, terdapat juga teori yang mengaitkan kedudukan butang pakaian wanita dengan cara mereka menunggang kuda.
Pada zaman dahulu, wanita lazimnya menunggang kuda dengan kedua dua kaki berada di sebelah kiri. Menurut satu teori, kedudukan bukaan pakaian mungkin disesuaikan bagi mengurangkan kemungkinan pakaian terbuka ditiup angin ketika menunggang.
Bagaimanapun, penjelasan ini merupakan salah satu teori alternatif dan tidak boleh dianggap sebagai punca yang telah dibuktikan secara muktamad.
Satu lagi kisah yang lebih dramatik pula mengaitkan perubahan tersebut dengan Napoleon Bonaparte. Menurut teori yang disebut dalam artikel asal, Napoleon dikatakan tidak senang apabila wanita mempersendakan gaya pakaiannya, lalu mengarahkan supaya kedudukan pakaian wanita diterbalikkan.
Namun begitu, kisah tersebut sendiri dianggap sebagai teori yang sukar dibuktikan dan tidak wajar diterima sebagai fakta sejarah yang pasti.
Revolusi Industri Mengukuhkan Perbezaan Ini
Apabila pengeluaran pakaian secara besar besaran berkembang pada penghujung abad ke 19, reka bentuk yang telah lama digunakan semakin kukuh sebagai amalan industri.
Pengeluar memerlukan corak dan kaedah jahitan yang konsisten bagi memudahkan proses pembuatan. Kedudukan butang yang berbeza mengikut jantina akhirnya menjadi sebahagian daripada kebiasaan dalam industri fesyen.
Apabila zip mula digunakan secara meluas pada pakaian sekitar tahun 1930 an, konvensyen sedia ada turut mempengaruhi cara penutup pakaian itu direka.
Sehingga hari ini, kedudukan butang dan zip masih menjadi sebahagian daripada kebiasaan dalam banyak jenis pakaian, meskipun tidak semua reka bentuk mengikut aturan tersebut.
Mengapa Perbezaan Ini Masih Kekal Hingga Sekarang?
Antara sebab yang dikemukakan ialah kebiasaan pengguna, kos mengubah proses pengeluaran dan identiti reka bentuk sesuatu jenama.
Pengeluar tidak semestinya mempunyai alasan untuk mengubah kedudukan butang sekiranya pengguna sudah biasa dengan susunan sedia ada. Selain itu, kedudukan zip dan butang juga boleh menjadi sebahagian daripada identiti sesuatu rekaan.
Bagaimanapun, perkembangan fesyen tanpa mengira jantina membuka ruang kepada pakaian yang menggunakan kedudukan penutup lebih neutral, termasuk zip di bahagian tengah dan reka bentuk yang boleh dipakai oleh pelbagai pengguna.
Bagi individu yang menggunakan tangan kanan, susunan butang pada baju lelaki mungkin terasa lebih mudah dikendalikan. Sebaliknya, sesetengah wanita yang memakai baju dengan butang di sebelah kiri mungkin perlu menyesuaikan pergerakan tangan mereka.
Walaupun perbezaan ini kelihatan kecil, sejarah di sebaliknya menunjukkan bagaimana adat, kelas sosial, keperluan praktikal dan perkembangan industri boleh mempengaruhi perkara yang dianggap biasa dalam kehidupan seharian.
Jadi, jika anda pernah berasa janggal ketika memakai baju yang direka untuk jantina berbeza, mungkin masalahnya bukan kerana anda tidak biasa memakai butang.
Sebaliknya, anda sedang berhadapan dengan satu kebiasaan fesyen yang terbentuk sejak berabad abad lalu dan terus diwarisi hingga hari ini.
