Rasa mengantuk ketika memandu mungkin kelihatan seperti perkara kecil, tetapi beberapa saat terlelap di belakang stereng boleh membawa risiko besar kepada diri sendiri dan pengguna jalan raya lain.
Jika mula berasa mengantuk ketika memandu, jangan cuba melawan rasa tersebut atau meneruskan perjalanan seperti biasa.
Sebaliknya, berhenti di lokasi yang selamat secepat mungkin, seperti kawasan rehat atau tempat letak kereta yang terang dan tidak menghalang laluan.
Memandu dalam keadaan mengantuk boleh menjejaskan tumpuan, masa tindak balas, koordinasi serta keupayaan membuat pertimbangan.
Jadi, sebelum memulakan perjalanan jauh, ini beberapa perkara yang boleh diberi perhatian bagi mengurangkan risiko memandu ketika mengantuk.
1. Kenali Tanda-Tanda Mula Mengantuk
Jangan tunggu sehingga mata benar-benar terlelap sebelum mengambil tindakan.
Antara tanda amaran yang perlu diberi perhatian termasuk:
Kerap menguap atau berkelip
Kepala mula terangguk atau sukar ditegakkan
Sukar mengingati perjalanan beberapa kilometer terakhir
Terlepas simpang atau papan tanda
Kenderaan mula terbabas daripada lorong
Terkena jalur gegaran di tepi jalan
Mengekori kenderaan lain terlalu rapat
Sukar memproses maklumat di sekeliling
Jika beberapa tanda ini mula berlaku, berhenti dan berehat.
2. Berhenti Dan Tidur Seketika
Jika rasa mengantuk datang secara tiba-tiba, cari kawasan yang selamat untuk berhenti.
Sumber mencadangkan tidur seketika selama kira-kira 20 minit boleh membantu meningkatkan tahap kewaspadaan. Jika masih mengantuk selepas bangun, ambil masa lebih lama sebelum meneruskan perjalanan.
Jangan paksa diri untuk terus memandu hanya kerana destinasi sudah hampir.
3. Kopi Boleh Bantu Seketika, Bukan Ganti Tidur
Minuman berkafein seperti kopi boleh memberikan peningkatan tenaga sementara.
Namun, kesannya tidak kekal dan rasa mengantuk boleh kembali selepas kesan kafein berkurangan.
Gabungan minum kopi dan tidur seketika boleh menjadi langkah jangka pendek ketika berada dalam keadaan mengantuk, tetapi ia tetap bukan pengganti kepada tidur yang mencukupi.
4. Pastikan Tidur Mencukupi Sebelum Memandu
Langkah paling baik untuk mengelakkan pemanduan dalam keadaan mengantuk ialah mendapatkan tidur yang mencukupi sebelum memulakan perjalanan.
Menurut sumber, kebanyakan orang dewasa berusia 18 hingga 64 tahun memerlukan sekurang-kurangnya tujuh jam tidur sehari, manakala remaja yang sudah memandu memerlukan sekitar lapan hingga 10 jam.
Kekurangan tidur boleh meningkatkan risiko rasa mengantuk ketika berada di belakang stereng.
5. Elakkan Alkohol Dan Ubat Yang Menyebabkan Mengantuk
Alkohol boleh menyebabkan rasa mengantuk dan menjejaskan keupayaan seseorang untuk memandu dengan selamat.
Begitu juga sesetengah ubat preskripsi dan ubat tanpa preskripsi yang boleh menyebabkan rasa mengantuk, termasuk sesetengah ubat untuk alahan.
Jika mengambil ubat baharu, semak kesan sampingannya terlebih dahulu. Jika ia menyebabkan mengantuk, pertimbangkan pilihan pengangkutan lain dan elakkan memandu.
6. Berhati-Hati Ketika Waktu Mudah Mengantuk
Risiko mengantuk ketika memandu boleh menjadi lebih tinggi pada waktu tertentu, khususnya lewat petang serta antara tengah malam hingga 6 pagi.
Jika perlu memandu pada waktu tersebut, pastikan anda benar-benar berada dalam keadaan cergas.
Perhatikan tanda seperti kenderaan mula keluar daripada lorong atau terkena jalur gegaran.
7. Jangan Abaikan ‘Microsleep’
Salah satu keadaan paling berbahaya ketika mengantuk ialah microsleep, iaitu episod tidur yang berlaku untuk tempoh sangat singkat dan kadangkala tidak disedari.
Ia boleh berlaku apabila seseorang tiba-tiba tersedar selepas kepala terangguk, badan tersentak atau apabila kenderaan sudah mula tersasar daripada laluan.
Masalahnya, beberapa saat sahaja sudah cukup untuk menyebabkan kemalangan ketika kenderaan sedang bergerak laju.
8. Jaga Kualiti Tidur
Bukan hanya tempoh tidur yang penting, malah kualiti tidur turut memainkan peranan.
Antara amalan yang boleh dicuba ialah:
Tidur dan bangun pada waktu yang sama setiap hari
Pastikan bilik tidur gelap dan tenang
Kurangkan penggunaan telefon, komputer dan televisyen sebelum tidur
Elakkan kafein dan alkohol sebelum tidur
Lakukan aktiviti fizikal secara berkala
Amalkan pemakanan yang sihat
Jika sukar tidur secara berterusan, dapatkan nasihat doktor
9. Kenali Golongan Yang Lebih Berisiko
Sesetengah individu mungkin lebih terdedah kepada pemanduan dalam keadaan mengantuk, termasuk pemandu kenderaan komersial, pekerja syif malam, individu yang mengalami gangguan tidur serta mereka yang mengambil ubat yang menyebabkan mengantuk.
Jika termasuk dalam kumpulan ini, perancangan waktu rehat dan perjalanan perlu diberi perhatian lebih.
Jangan Tunggu Sampai Mata Terlelap
Mengantuk ketika memandu bukan sekadar rasa letih biasa.
Jika mata mula berat, sukar memberi tumpuan atau anda sudah tidak pasti beberapa kilometer terakhir yang dilalui, itu mungkin petanda bahawa tubuh memerlukan rehat.
Berhenti di tempat selamat, tidur seketika dan hanya sambung perjalanan apabila benar-benar sudah bersedia.
Lebih baik tiba lewat daripada mengambil risiko yang boleh membahayakan nyawa.
