Utama
Pilihan Editor
Kisah peribadi rakyat Malaysia, dalam suara mereka sendiri.
Kenapa Tingkap Kapal Terbang Berbentuk Bulat, Bukan Petak? Rupanya Ada Sebab Penting
Gambar: Pinterest
Kenapa Tingkap Kapal Terbang Berbentuk Bulat, Bukan Petak? Rupanya Ada Sebab Penting
Pernah tak ketika duduk di tepi tingkap kapal terbang, anda terfikir mengapa tingkap pesawat hampir semuanya berbentuk bulat atau bucu yang sangat melengkung?
Kalau ikut logik biasa, tingkap berbentuk petak mungkin nampak lebih praktikal kerana memberikan pandangan yang lebih luas.
Namun, dalam dunia penerbangan, bentuk tingkap bukan sekadar soal reka bentuk atau estetika.
Bentuk bulat itu sebenarnya berkait rapat dengan keselamatan pesawat
Reka bentuk tersebut lahir daripada pengalaman pahit industri penerbangan pada era 1950-an apabila beberapa pesawat komersial mengalami kemalangan selepas badan pesawat gagal menahan tekanan berulang ketika penerbangan.
Dulu tingkap kapal terbang memang berbentuk petak
Pada peringkat awal perkembangan penerbangan komersial, tingkap pesawat direka dengan bentuk lebih hampir kepada petak atau segi empat tepat.
Reka bentuk itu memudahkan proses pembuatan dan pemasangan. Namun, jurutera ketika itu belum memahami sepenuhnya risiko yang boleh berlaku apabila badan pesawat dikenakan tekanan berulang pada altitud tinggi.
Keadaan berubah selepas beberapa kemalangan melibatkan pesawat de Havilland Comet pada 1950-an.
Siasatan mendapati antara faktor penting yang menyumbang kepada kegagalan struktur ialah kepekatan tekanan pada bucu tingkap.
Apa masalahnya dengan bucu tajam?
Ketika pesawat terbang pada altitud tinggi, kabin perlu diberi tekanan supaya penumpang boleh bernafas dengan selesa.
Ini menyebabkan badan pesawat mengalami kitaran tekanan setiap kali pesawat naik dan turun.
Pada tingkap berbucu tajam, tekanan lebih mudah tertumpu di bahagian bucu. Jika keadaan itu berlaku berulang kali, ia boleh menyumbang kepada pembentukan dan perkembangan retakan kecil akibat keletihan logam (metal fatigue).
Retakan yang pada awalnya sangat kecil boleh berkembang apabila struktur pesawat terus mengalami kitaran tekanan.
Sebab itu tingkap moden mempunyai bentuk bulat
Bentuk bulat atau bucu yang dilengkungkan membantu mengagihkan tekanan dengan lebih sekata pada struktur sekeliling tingkap.
Tidak seperti bucu tajam, bentuk melengkung mengurangkan kawasan yang menjadi tumpuan tekanan.
Sebab itu, konsep tingkap bulat bukan hanya digunakan pada pesawat. Reka bentuk melengkung juga lazim digunakan pada pelbagai struktur yang perlu menahan perbezaan tekanan, termasuk tingkap kapal dan sesetengah struktur bawah air.
Ringkasnya, tiada bucu tajam bermakna kurang tumpuan tekanan pada satu titik.
Bukan sekadar tingkap, lapisan kaca pun ada fungsi
Satu lagi perkara yang mungkin tidak pernah anda perhatikan ialah tingkap kapal terbang sebenarnya terdiri daripada beberapa lapisan, bukannya sekeping kaca biasa.
Kebanyakan tingkap kabin pesawat moden menggunakan bahan seperti akrilik atau plastik khas yang direka untuk memenuhi keperluan kekuatan dan ketahanan.
Selain itu, terdapat lubang kecil yang boleh dilihat pada sesetengah tingkap pesawat.
Pernah perasan?
Lubang kecil itu dikenali sebagai bleed hole atau pressure equalization hole. Ia membantu menguruskan perbezaan tekanan antara lapisan tingkap, manakala lapisan luar membantu melindungi struktur daripada persekitaran luar.
Jadi, tingkap bulat bukan untuk nampak lebih cantik
Menariknya, bentuk bulat sebenarnya bukan pilihan yang paling mudah dari segi pembuatan.
Tingkap dengan reka bentuk melengkung memerlukan proses pembuatan struktur yang lebih kompleks berbanding bentuk petak.
Namun dalam industri penerbangan, keselamatan mengatasi soal kemudahan pembuatan atau keluasan pandangan penumpang.
Perubahan reka bentuk itu merupakan antara contoh bagaimana industri penerbangan belajar daripada pengalaman lalu untuk menghasilkan pesawat yang lebih selamat.
Ada satu lagi sebab kenapa bentuk ini penting
Badan pesawat moden direka untuk menghadapi ribuan kitaran tekanan sepanjang hayat operasinya.
Setiap kali pesawat mencapai altitud penerbangan, tekanan dalam kabin berbeza daripada tekanan atmosfera di luar. Apabila pesawat mendarat, keadaan itu berubah semula.
Kitaran yang berulang inilah antara perkara yang perlu diambil kira oleh jurutera ketika mereka bentuk badan pesawat.
Jadi, lain kali anda duduk di tepi tingkap pesawat dan melihat awan dari atas, cuba perhatikan tingkap di sebelah anda.
Bentuk bulat yang nampak biasa itu sebenarnya hasil daripada sejarah panjang kejuruteraan penerbangan, kajian terhadap kegagalan struktur dan usaha memastikan setiap penerbangan lebih selamat.
Pendek kata, tingkap kapal terbang bukan bulat kerana mahu nampak cantik tetapi kerana bentuk itu membantu pesawat menanggung tekanan dengan lebih baik.
Intipati
- Tingkap pesawat berbentuk bulat membantu mengagihkan tekanan kabin dengan lebih sekata.
- Bucu tajam pada tingkap lama boleh menumpukan tekanan dan menyumbang kepada retakan.
- Tingkap moden mempunyai beberapa lapisan serta lubang kecil untuk mengurus perbezaan tekanan.
Bahagian ini dijana AI dan mungkin mengandungi kesilapan. Lapor kesilapan
