Setiap kali jerebu melanda negara, ramai orang akan memeriksa bacaan kualiti udara melalui telefon untuk mengetahui keadaan di kawasan masing-masing. Ada yang menggunakan aplikasi IQAir manakala sebahagian lagi merujuk laman web rasmi Jabatan Alam Sekitar (JAS) melalui sistem APIMS.
Namun, pernahkah anda perasan bacaan yang dipaparkan oleh kedua-dua platform ini tidak semestinya sama? Perbezaan tersebut boleh menimbulkan kekeliruan terutama apabila kita mahu menentukan sama ada keadaan udara masih selamat untuk melakukan aktiviti di luar rumah.
Sebenarnya, kedua-dua platform mempunyai sumber data dan kaedah pengiraan yang mungkin berbeza. Selain memahami perbezaan antara IQAir dengan APIMS, orang ramai juga perlu mengetahui maksud bacaan Indeks Pencemaran Udara (IPU) serta langkah yang sesuai apabila angkanya semakin meningkat.
Apa beza bacaan IQAir dengan APIMS?
IQAir dan APIMS menyediakan maklumat berkaitan kualiti udara tetapi kedua-duanya tidak semestinya menggunakan sumber pengukuran atau kaedah pengiraan yang sama.
IQAir ialah platform pemantauan kualiti udara antarabangsa.
Platform ini membolehkan pengguna menyemak keadaan udara di pelbagai negara, termasuk Malaysia melalui laman web dan aplikasi. Antara maklumat yang sering diberikan perhatian ialah kepekatan PM2.5, iaitu zarah halus yang boleh memasuki saluran pernafasan.
Data IQAir boleh diperoleh daripada rangkaian stesen pemantauan dan sensor yang digunakan oleh penyedia datanya. Oleh itu, bacaan yang dipaparkan boleh berbeza mengikut lokasi, sumber pengukuran dan kaedah pengiraan indeks.
APIMS pula merupakan sistem rasmi pemantauan IPU di Malaysia.
Sistem Pengurusan Indeks Pencemaran Udara Malaysia (APIMS) digunakan oleh Jabatan Alam Sekitar untuk memaparkan bacaan daripada stesen pemantauan rasmi negara.
Maklumat ini membantu orang ramai mengetahui tahap pencemaran udara di kawasan tertentu terutama ketika berlakunya jerebu. Bacaan IPU juga menjadi rujukan penting untuk memahami keadaan kualiti udara dan menentukan langkah berjaga-jaga.
Jadi, platform mana yang patut dirujuk?
Jika mahu mengetahui bacaan IPU rasmi di Malaysia, APIMS wajar dijadikan rujukan utama. IQAir pula boleh digunakan sebagai sumber tambahan untuk mendapatkan gambaran lebih luas tentang kualiti udara.
Perbezaan bacaan antara kedua-dua platform tidak semestinya bermaksud salah satunya memberikan maklumat yang salah. Perbezaan mungkin berpunca daripada lokasi stesen, masa kemas kini, sumber data, jenis pencemar yang diukur dan kaedah pengiraan indeks.
Apa maksud bacaan IPU 50, 100, 150, 200 dan 300?
Semakin tinggi bacaan IPU, semakin buruk keadaan kualiti udara dan semakin besar kebimbangan terhadap kesihatan. Walau bagaimanapun, kesan pencemaran turut dipengaruhi oleh tempoh pendedahan serta keadaan kesihatan seseorang.
Di Malaysia, kategori IPU yang lazim digunakan adalah seperti berikut:
Bacaan IPU | Kategori |
|---|---|
0–50 | Baik |
51–100 | Sederhana |
101–200 | Tidak sihat |
201–300 | Sangat tidak sihat |
301 ke atas | Berbahaya |
Berikut ialah maksud setiap tahap dan langkah yang boleh diambil apabila bacaan meningkat.
1. IPU 50: Kualiti udara baik
Bacaan IPU sehingga 50 menunjukkan kualiti udara yang secara umumnya baik. Risiko kesihatan akibat pencemaran udara adalah rendah bagi kebanyakan orang, manakala aktiviti harian seperti berjalan kaki, berjoging dan bersukan biasanya boleh diteruskan.
Walaupun begitu, bacaan yang baik tidak bermaksud udara bebas sepenuhnya daripada pencemaran. Orang ramai masih digalakkan menjalani gaya hidup sihat dan memantau perubahan kualiti udara, khususnya apabila cuaca mula menunjukkan tanda-tanda jerebu.
2. IPU 100: Kualiti udara sederhana
Bacaan sehingga 100 berada dalam kategori sederhana. Kebanyakan individu masih boleh melakukan aktiviti harian seperti biasa, tetapi golongan sensitif mungkin mengalami ketidakselesaan apabila terdedah kepada udara tercemar.
Antara golongan yang perlu lebih berhati-hati ialah kanak-kanak, warga emas serta individu yang mempunyai masalah pernafasan atau penyakit jantung.
Jika anda tergolong dalam kumpulan ini, kurangkan aktiviti berat di luar sekiranya mengalami batuk, mata pedih atau kesukaran bernafas. Pantau bacaan semasa dan ambil langkah berjaga-jaga sekiranya keadaan udara semakin merosot.
3. IPU 150: Kualiti udara tidak sihat
Apabila bacaan mencapai 150, kualiti udara berada pada tahap tidak sihat. Pencemaran boleh menjejaskan kesihatan, terutama golongan yang mempunyai masalah pernafasan seperti asma.
Antara gejala yang mungkin dialami termasuk batuk, iritasi mata dan ketidakselesaan ketika bernafas. Oleh itu, aktiviti luar yang tidak penting wajar dikurangkan, manakala senaman berat di kawasan terbuka sebaik-baiknya ditangguhkan.
Jika perlu keluar, pendekkan tempoh berada di luar dan pertimbangkan penggunaan pelitup muka yang sesuai untuk mengurangkan pendedahan kepada partikel halus. Namun, perlindungan bergantung pada jenis dan kesesuaian pelitup muka yang digunakan.
4. IPU 200: Kualiti udara tidak sihat
Bacaan IPU 200 masih berada dalam kategori tidak sihat dan menghampiri tahap sangat tidak sihat. Pada tahap ini, risiko kesihatan semakin membimbangkan, termasuk kepada individu yang tidak mempunyai masalah kesihatan sedia ada.
Pendedahan kepada udara tercemar boleh menyebabkan iritasi mata, batuk dan gangguan pernafasan. Justeru, aktiviti luar perlu dikurangkan, terutama jika melibatkan senaman berat atau tempoh pendedahan yang panjang.
Di rumah, tutup pintu dan tingkap ketika udara di luar tercemar. Penggunaan penapis udara yang sesuai juga boleh membantu mengurangkan partikel pencemaran di dalam bangunan.
Jika mengalami sesak nafas atau gejala yang semakin teruk, dapatkan pemeriksaan perubatan dengan segera.
5. IPU 300: Kualiti udara sangat tidak sihat
Bacaan IPU antara 201 hingga 300 dikategorikan sebagai sangat tidak sihat. Pada tahap ini, pencemaran udara boleh memberikan kesan yang lebih serius dan semua orang perlu mengambil langkah untuk mengurangkan pendedahan.
Elakkan aktiviti luar yang tidak penting, termasuk berjoging, bersukan atau melakukan kerja berat di kawasan terbuka. Jika perlu keluar atas urusan penting, pendekkan tempoh berada di luar dan gunakan perlindungan pernafasan yang sesuai.
Di dalam rumah, tutup pintu dan tingkap ketika udara luar tercemar serta gunakan penapis udara jika tersedia. Orang ramai juga perlu mengikuti arahan pihak berkuasa berkaitan aktiviti luar atau persekolahan.
Sebagai peringatan, kategori berbahaya bermula apabila bacaan IPU melebihi 300, iaitu pada bacaan 301 dan ke atas.
Apa yang perlu dilakukan apabila bacaan IPU meningkat?
Selain memahami bacaan IPU, orang ramai perlu sentiasa memantau kualiti udara di kawasan masing-masing melalui APIMS dan mengurangkan aktiviti luar apabila keadaan jerebu semakin teruk. Senaman berat di kawasan terbuka sebaik-baiknya ditangguhkan manakala aktiviti fizikal boleh dilakukan di dalam bangunan.
Kanak-kanak, warga emas, wanita hamil serta individu yang mempunyai masalah pernafasan atau penyakit jantung juga perlu lebih berhati-hati kerana mereka lebih mudah terjejas akibat pencemaran udara.
Di rumah, tutup pintu dan tingkap apabila udara di luar tercemar serta gunakan penapis udara jika tersedia. Elakkan aktiviti seperti merokok yang boleh menambahkan pencemaran dalam rumah. Jika perlu keluar, kurangkan tempoh pendedahan kepada udara tercemar dan gunakan pelitup muka yang sesuai.
Paling penting, jangan abaikan gejala seperti sesak nafas, sakit dada atau gangguan pernafasan yang semakin teruk. Dapatkan bantuan perubatan segera jika mengalami gejala tersebut.
Secara keseluruhannya, IQAir dan APIMS boleh membantu orang ramai memahami keadaan kualiti udara tetapi bacaan kedua-duanya perlu ditafsirkan berdasarkan sumber data dan kaedah pengiraan masing-masing. Untuk mengetahui IPU rasmi di Malaysia, APIMS wajar dijadikan rujukan utama manakala IQAir boleh digunakan sebagai sumber tambahan.
Memahami kategori IPU juga penting supaya kita dapat menentukan langkah berjaga-jaga yang sesuai ketika jerebu melanda. Semakin tinggi bacaan, semakin penting untuk mengurangkan pendedahan kepada udara tercemar dan mengikuti nasihat pihak berkuasa.
Jangan tunggu sehingga keadaan menjadi serius untuk mengambil tindakan. Semak bacaan terkini, lindungi golongan yang mudah terjejas dan utamakan kesihatan apabila kualiti udara semakin merosot.
